Bài viết lần này chúng ta sẽ cùng tìm hiểu vể khái niệm bộ ba bất khả thi (The Impossible Trinity).

Trong những khái niệm hay thuật ngữ kinh tế vĩ mô, lạm phát, tỷ giá và dòng vốn là những khái niệm thường xuyên được đề cập và chúng có liên hệ mật thiết với nhau.

Lạm phát được định nghĩa là mức tăng giá chung của nền kinh tế mà nguyên nhân chính của nó là lượng tiền tăng cao hơn lượng hàng hóa sau một thời gian. Hiểu một cách đơn giản, năm ngoái trong nền kinh tế có 100 đồng và 100 đơn vị hàng hóa thì giá cả sẽ là 1 đồng/hàng hóa. Năm nay do Chính phủ in thêm tiền nên trong nền kinh tế có thêm 10 đồng và tổng số tiền sẽ là 110 đồng. Với giả sử số hàng hóa vẫn không thay đổi thì giá của một hàng hóa sẽ là 1,1 đồng hay tăng 10%.

Tỷ giá hay tỷ giá hối đoái là tỷ lệ trao đổi giữa các đồng tiền với nhau. Ví dụ tỷ giá trao đổi giữa đồng tiền Việt Nam (Việt Nam đồng) và đô-la Mỹ vào khoảng 21.000 VND/USD ở thời điểm hiện tại. Tỷ giá này bị ảnh hưởng bởi cung và cầu giữa đồng tiền trong nước và đồng ngoại tệ.

Ví dụ, ở trọng thái hiện tại tỷ giá trao đổi giữa VND và USD ở mức nêu trên, nhưng do một lý do nào đó, đồng ngoại tệ đột ngột đổ vào Việt Nam và Ngân hàng Nhà nước không có biện pháp can thiệp gì thì cung ngoại tệ cũng như cầu tiền đồng tăng. Kết quả đồng tiền trong nước sẽ lên giá.

Ngược lại, vì một lý do nào đó mà đồng ngoại tệ chảy ra nhiều (ví dụ nhập tăng nhập khẩu hoặc có hiện tượng rút vốn ra bên ngoài chẳng hạn) thì có sự thay đổi cung cầu ngoại tê và tiền đồng theo hướng cầu ngoại tệ tăng sẽ làm cho đồng tiền trong nước mất giá. Việc in tiền trong nước quá nhiều cũng làm cho đồng tiền quốc gia mất giá.

Dòng vốn chính là sự chảy ra và chảy vào của dòng ngoại tệ đối với một quốc gia.

Trong nền kinh tế mở cửa với thế giới bên ngoài, dòng vốn chảy vào và chảy ra, tỷ giá hối đoái, và lạm phát là những yếu tố luôn có liên hệ mật thiết với nhau.

Khi dòng vốn ra vào (tài khoản vốn) được tự do, nếu muốn giữ tỷ giá hối đoái ổn định thì ngân hàng trung ương buộc phải tung đồng nội tệ mua đồng ngoại tệ trong trường hợp dòng tiền đi vào quá nhiều; ngược lại, một lượng ngoại tệ dự trữ sẽ phải bán bớt ra để thu về đồng nội tệ khi dòng vốn đảo chiều.

Trong bối cảnh như vậy, tính độc lập của chính sách tiền tệ hay nói cách khác điều hành chính sách tiền tệ vì mục tiêu lạm phát sẽ không thể đảm bảo vì cung tiền không phải dựa vào diễn biến giá cả trong nền kinh tế mà do tỷ giá hay dòng tiền vào ra quyết định.

Ngược lại, nếu ngân hàng trung ương muốn có một chính sách tiền tệ độc lập vì mục tiêu lạm phát thì buộc phải từ bỏ mục tiêu cố định tỷ giá khi tài khoản vốn đã được tự do.

Trong kinh tế học, tình huống này được gọi là “bộ ba bất khả thi” (impossible trinity). Không thể có chính sách tiền tệ độc lập trong điều kiện cố định hay coi như cố định tỷ giá hối đoái và tài khoản vốn được tự do. Hay nói cách khác, không thể giữ được ba góc của một chiếc khăn khỏi bung lên trong một chiều lộng gió chỉ bằng hai hòn đá.

Huỳnh Thế Du

1 Comment

  1. Bài của bạn dễ hiểu quá, mình học mà không hiểu nhưng đọc bài của bạn là hiểu liền, cảm ơn bạn nha 😀

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>